فناوري اطلاعات (Information Technology) فناوري اطلاعات به توليد، گردآوري، پردازش، ذخيرهسازي و نشر اطلاعات و نيز به روندها و ابزارهايي كه امكان اين كار را فراهم ميآورند گفته ميشود. انگاره اصلي در فناوري اطلاعات افزايش بهرهوري زندگي است.
گاهي عبارت مذكور به صورت فناوري اطلاعات و ارتباطات يا Information & Communication Technology استفاده ميشود كه درباره آن ميتوان گفت عبارت است از گردآوري، سازماندهي، ذخيره و نشر اطلاعات اعم از صوت، تصوير، متن يا عدد كه با استفاده از ابزار رايانهاي و مخابراتي انجام شود. فناوري اطلاعات از دانش و مهارتهايي از تمام جنبههاي محاسبه، ذخيره دادهها و ارتباطات شكل ميگيرد. اين فناوري حوزهي جديد و تيزرشدي را شامل ميشود كه تغييراتي بنيادي را در جهان اطراف ما ايجاد مينمايد و راههاي تازهاي براي كسب و كار، هنر و تفريح بهوجود ميآورد.
اينترنت (Internet) اينترنت را مي توان به اين صورت توصيف كرد: يك شبكه جهاني از شبكههاي رايانهاي كه در ابتدا توسط به هم پيوستن شبكههاي نظامي و دانشگاهي ايجاد شدند، اما سپس كاربردهاي تجاري و ارتباطي مختلفي نيز براي آن پديد آمد. به اين ترتيب اينترنت شبكهاي از شبكههاي رايانهاي است كه در اين شبكه عظيم، رايانهها ميتوانند اطلاعات خود را با هم مبادله كنند. براي مبادله اين اطلاعات از روشي بنام TCP/IP استفاده ميشود.
وب يا تار جهان گستر (World Wide Web) وب يا تار جهان گستر بخشي از اينترنت است كه به كاربران اجازه ميدهد هر نوع اطلاعات گرافيكي را تبادل كنند. براي مشاهده وب نياز به نرمافزارهايي به نام مرورگرهاي وب است. از مرورگرهاي وب معروف ميتوان به Internet Explorer و Mozilla Firefox اشاره كرد.
اتحاديه شبكه جهاني وب (World Wide Web Consortium) اتحاديه شبكه جهاني وب كه به صورت خلاصه W3C ناميده ميشود، يك سازمان بينالمللي است كه مسووليت تدوين و توسعه استانداردها و مقررات عمومي وب را بر عهده دارد. طراحان نرمافزارهاي مرتبط با اين حوزه (مرورگرها، برنامههاي توليد كدهاي html و طراحان وب) ملزم به رعايت قوانين اين اتحاديه هستند.
صفحه وب (Web Page) سندي بر روي وب كه توسط يك مرورگر وب قابل نمايش است را يك صفحه وب ميگويند. اين سند معمولا از كدهاي html تشكيل ميشود، اما مي تواند شامل تصوير، فيلم، سند XML و غيره نيز باشد.
پايگاه وب (Web Site) يك جايگاه ويژه يا مجموعهاي از صفحات وب كه با نظم مشخص در كنار هم آرايش يافته اند را يك پايگاه وب ميگويند. اولين صفحه يك پايگاه اينترنتي را صفحه اصلي يا صفحه خانگي (Homepage) ميگويند. صفحات وب يك پايگاه اينترنتي با نظم مشخصي آرايش مييابند تا سطوح مختلفي براي دستيابي به مطالب را پديد آورند. بيشتر پايگاههاي اينترنتي شامل امكاناتي مانند صفحه جستجو، راهنماي پايگاه، فرمهاي تماس و پرسش و پاسخ و ... نيز هستند.
پايگاههاي وب سازماني (Corporate Web Sites) پايگاههاي اينترنتي سازمانهاي بزرگ، خود از مجموعه اي از پايگاههاي فرعي تشكيل شدهاند. توسعه همهجانبه ابزارهاي لازم در بخشهاي مختلف و مديريت يكپارچه اطلاعات عرضه شده در پايگاههاي فرعي يكي از دغدغههاي اصلي مديران اينگونه پايگاههاست كه با استفاده از نرمافزارهايي كه ويژه اين امر طراحي شدهاند ميتوان راه حل مناسبي براي آنها ارايه داد.
وبشناسي (Webology) وبشناسي علم مطالعه و بررسي پايگاههاي وب است. اين دانش به مطالعه تمام موارد مرتبط با وب مانند ساختار، سازماندهي، معماري، عملكردها، مشخصات و تراكنشها مي پردازد.
وبسنجي (Webometrics) وبسنجي عبارتست از اندازهگيري خصوصيات و قابليتهاي پايگاه وب. در وب سنجي تعداد و نوع ابرپيوندها، ساختار وب و الگوهاي مورد استفاده بررسي ميشوند. تعريف رسمي اين اصطلاح عبارتست از: مطالعه جنبههاي كميّ تركيب و استفاده از منابع اطلاعاتي و نيز ساختار و فناوريهاي وب، كه از راهكارهاي "منبعسنجي(bibliometric)" و "اطلاعات سنجي(informetric)" منتج شده است. Björneborn and Ingwersen (2004)
اين واژه براي اولين بار توسط Almind and Ingwersen در سال 1997 مورد استفاده قرار گرفت.
آغازه تحقيقات دانش وب (Web Science Research Initiative يا WSRI)
تلاش مشترك دانشگاه MIT و Southampton براي مديريت و فرموله كردن جنبههاي فني و اجتماعي برنامههاي كاربردي همكارانه (collaborative applications) كه بر روي شبكههاي در مقياس بزرگ (مانند وب جهاني) اجرا ميشوند. اين پروژه از دوم نوامبر 2006 در دانشگاه MIT و با مديريت بنيانگذار وب (Tim Berners-Lee) آغاز گرديده است. فعاليتهاي آغازين در حوزههاي زير تعريف شدهاند:
اعتماد و حفظ حريم ها Trust and privacy ) ، شبكههاي اجتماعي(Social Networks ) و همكاري(Collaboration)
|